İnsan Embriyosuna CRISPR Uygulandı

Tarih
2017
Son yıllarda tüm dünyada araştırma amacıyla gitgide daha fazla kullanılan gen değiştirme yöntemi CRISPR geçtiğimiz yıl ilk kez ABD’deki bir laboratuvarda canlı insan embriyolarına uygulandı. Daha önce Çin’de benzer çalışmalar yapılmışsa da ABD’deki bu ilk uygulama CRISPR hakkındaki tartışmaları tekrar alevlendirdi.

Son yıllarda tüm dünyada araştırma amacıyla gitgide daha fazla kullanılan gen değiştirme yöntemi CRISPR geçtiğimiz yıl ilk kez ABD’deki bir laboratuvarda canlı insan embriyolarına uygulandı. Daha önce Çin’de benzer çalışmalar yapılmışsa da ABD’deki bu ilk uygulama CRISPR hakkındaki tartışmaları tekrar alevlendirdi.

Oregon Sağlık ve Bilim Üniversitesi araştırmacıları sadece yöntemi etkin şekilde uygulamakla kalmayıp hedef dışı değişiklikler ve mozaiklik gibi istenmeyen etkilerden kaçınmayı başardıklarını duyurdu. Hedef dışı değişiklikler CRISPR sisteminin hedeflenenin dışındaki genlerde değişiklik yapması, mozaiklik ise sistemin hedeflenen hücrelerin tamamında değişiklik yapamaması anlamına geliyor.

Araştırma ekibi CRISPR ile embriyodaki hastalıklı bir geni uzaklaştırıp mutasyonu onardı. Onarım embriyoya baba tarafından (bu durumda çalışmadaki sperm bağışçısından) geçen bir kalp hastalığının giderilmesini sağladı. Deneyde kullanılan embriyo sadece birkaç gün yaşatıldı.

Yöntemin embriyolar üzerinde güvenle kullanılabileceği kanıtlanırsa klinik denemelere geçilecek. Bu da üzerinde genetik değişiklik yapılan embriyonun ana rahmine yerleştirilmesi ve doğacak çocuk üzerinde incelemeler yapılması demek. Proje Lideri Shoukrat Mitalipov eğer ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nden (FDA) onay alamazlarsa çalışmalarına başka bir ülkede devam edeceklerini belirtiyor.

Bu arada Mitalipov ve ekibinin çalışmasında mutasyonun şaşırtıcı bir yolla onarıldığı anlaşıldı. Araştırmacılar mutasyonun CRISPR sistemine dahil ettikleri kalıp DNA parçası kılavuzluğunda onarılmasını bekliyordu. Ancak hastalıklı gen anneden gelen sağlıklı kopya temel alınarak onarıldı. Bu da önde gelen bir grup bilim insanının onarımda rol oynayan mekanizmayı sorgulayarak çalışmayı eleştirmesine neden oldu.

CRISPR kullanılmaya başlanmasından bu yana çeşitli etik tartışmalara konu oldu. Bazı araştırmacılar özellikle embriyolar söz konusu olduğunda yöntemin çok temkinle ele alınması gerektiğini söylüyor. ABD’deki Ulusal Bilimler Akademisi ile Ulusal Tıp Akademisi’nin görevlendirdiği düzinelerce uzmandan oluşan bir panelin hazırladığı raporda, genetik değişikliklerin sonraki nesillere geçebildiği uygulamaların başka hiçbir alternatif tedavinin mümkün olmadığı durumlarla sınırlandırılması gerektiği vurgulanıyor. Panel ayrıca embriyo genlerinin hastalığı ve engelliliği önleme dışında hiçbir amaçla kullanılmaması gerektiğini savunuyor.

Anahtar kelimeler: 

Zircon - This is a contributing Drupal Theme
Design by WeebPal.